İzmir turizmi, 2025 yılına düşüşle başlarken ETİK’in hazırlattığı “Kırılan Filiz İzmir Turizmi” başlıklı rapor, kentin turizmde yaşadığı kaybın boyutlarını tüm açıklığıyla ortaya koydu. Türkiye’nin en çok turist çeken beşinci kenti konumundaki İzmir, 1990’ların başında sahip olduğu yüzde 12’lik turizm payını bugün yüzde 3’lere kadar düşürdü.
Ege Turistik İşletmeler ve Konaklamalar Birliği (ETİK) Yönetim Kurulu, İzmir’in Foça ilçesinde gerçekleştirdiği toplantıda, Turizm Databank tarafından hazırlanan raporu kamuoyuna sundu. Raporun sunumunu yapan uzman araştırmacı Erol Karabulut, Türkiye’nin genel turizm rakamlarına ironik bir bakış açısıyla yaklaşarak, “Türkiye’de rekor; turizmin üç şehre ve üç pazara sıkışmış olmasıdır” dedi. Karabulut, İstanbul, Antalya ve Muğla’nın toplam turizm gelirinin yüzde 80’ini oluşturduğunu, geriye kalan 78 şehrin ise yalnızca yüzde 20 pay alabildiğini belirtti.
İzmir’in düşen payı, sadece turist sayılarıyla sınırlı değil. Raporda pazar payı, yatak kapasitesi, doluluk oranları, turistin geldiği ülkeler, geceleme şekilleri ve tesis başına düşen yatak sayısına kadar çok sayıda veri analiz edildi. Kruvaziyer turizmi, konaklama vergileri, geceleme fiyatları ve maliyet-kârlılık dengesi gibi konular da detaylı biçimde ele alındı. Rapor, İzmir’de gecelemelerin büyük oranda evlerde gerçekleştiğini ve bu durumun da kayıt dışı yapıyı artırdığını gösterdi.
İngiltere ve Avrupa pazarından gelen ziyaretçi sayılarında 2025 yılı başında yaşanan düşüş, İzmir turizmini olumsuz etkileyen bir başka unsur olarak öne çıktı. Karabulut, kayıt dışı konaklama biçimlerinin verilerde doğru tespit edilemediğini, özellikle rezidanslar, ikinci konutlar ve yabancılara yapılan kiralamaların sistemin dışında kaldığını vurguladı.
ETİK Başkanı ve TÜROFED Başkan Yardımcısı Mehmet İşler, raporun İzmir turizminin gidişatına dikkat çekmek amacıyla hazırlandığını belirtti. “İzmir Türkiye’de turizmin başladığı kenttir. Öncü kenttir. Ama bugün aldığı turist sayısı ve turizmden elde ettiği gelirle, bu konumunun çok gerisindedir” diyerek durumun ciddiyetine dikkat çekti.
İzmir’in nüfusu kadar turist ağırlaması gerektiğini savunan İşler, 5 milyon turistin bu kent için makul bir hedef olduğunu söyledi. “Antalya gibi 20 milyon turist hedefimiz yok. Ama 5 milyon turist bu kentin hakkıdır” diyen İşler, bunun yalnızca yatırımcılarla değil, başta yerel yöneticiler olmak üzere tüm kamu kurumlarının ortak çalışmasıyla mümkün olabileceğini ifade etti.
Mehmet İşler ayrıca, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın göreve başlarken İzmir’i bir turizm kenti olarak düşünmediğini belirten açıklamalarını “talihsiz” olarak niteledi. İzmir’in iklimi, doğası, gastronomisi, tarihi ve kültürüyle bir turizm kenti olduğunu vurgulayan İşler, Çeşme Projesi’nin siyasete kurban edilmesinin de önemli bir kayıp olduğunu dile getirdi.
“İzmir’in 2019’da yakaladığı 2,5 milyon turist seviyesine yıllardır yaklaşamıyoruz. Bunun temel nedenleri arasında vizyon eksikliği ve siyasi çekişmeler yer alıyor” diyen İşler, turizmin siyasetin üstünde bir alan olduğunu ve kentin tanıtımı için tüm tarafların birlikte çalışması gerektiğini sözlerine ekledi.
Raporda dikkat çeken bir başka nokta ise İzmir’in uluslararası kongre turizmindeki düşük payı ve turizm banka kredilerinden aldığı düşük oran oldu. İşler, bu alanlarda gelişim için projeler üretmenin ve İzmir’in markalaşması için özel stratejiler belirlemenin önemine işaret etti.
ETİK tarafından hazırlatılan bu rapor, sadece bir tespit çalışması değil, aynı zamanda İzmir turizminin geleceğine ışık tutacak bir yol haritası olarak görülüyor. Hem kamu kurumlarının hem de özel sektörün bu verilere kulak vermesi ve çözüm odaklı adımlar atması gerektiği vurgulanıyor. Turizmin, kent ekonomisine sağlayacağı katkı göz önünde bulundurulduğunda, İzmir’in bu alanda yeniden yükselmesi için artık zaman kaybedilmemesi gerektiği açıkça ortaya konuyor.