Türkiye’de konaklama sektöründe çalışanların büyük bölümü sigortalı olsa da kayıtdışı istihdam 2024 itibarıyla yeniden artış gösteriyor.
TÜİK KOBİ Girişim İstatistikleri 2024 çalışmasına göre, oteller ve benzeri konaklama tesislerinde kayıtdışı-sigortasız istihdam oranı % 5,5’e yükseliyor.
Turizm Databank verileri, konaklama hizmeti veren 39.650 girişimde toplam çalışan sayısının 420 bine yaklaştığını ortaya koyuyor. Bu çalışanların yaklaşık 396 bini sigortalı olarak istihdam edilirken, kalan kesim kayıtdışı çalışıyor.
Otellerde kayıtdışı istihdam yeniden yükselişte
Veriler, konaklama sektöründe kayıtdışı istihdam oranının uzun yıllar görece düşük seyrettiğini ancak son dönemde yeniden yükseldiğini gösteriyor. 2009 yılında % 4,85 olan kayıtdışı istihdam oranı, 2019’da % 4,53 seviyesine geriliyor. 2024’te ise bu oran % 5,59’a çıkarak son 15 yılın en yüksek seviyelerinden birine ulaşıyor.
Uzmanlara göre konaklama sektöründeki bu artış, sezonluk çalışma yapısı, personel devir hızının yüksekliği ve maliyet baskılarıyla ilişkilendiriliyor. Özellikle küçük ve orta ölçekli tesislerde, kısa süreli istihdam edilen çalışanların tamamının sigorta kapsamına alınmasının zorlaştığı ifade ediliyor.
Buna karşın toplam çalışan sayısının büyük kısmının sigortalı olması, sektörün genelinde kayıtlı istihdamın hâlâ baskın olduğunu gösteriyor. Yaklaşık 420 bin çalışanın 396 bininin sigortalı olması, konaklama alanında sigortalılık oranının % 94’ün üzerinde seyrettiğine işaret ediyor.
Restoran ve yiyecek-içecek sektöründe tablo tersine döndü
Konaklama sektörünün aksine, yiyecek ve içecek hizmetleri alanında kayıtdışı istihdam belirgin biçimde azalıyor. F&B sektöründe 2009 yılında % 39,07 olan kayıtdışı istihdam oranı, 2019’da % 26,47’ye, 2024’te ise % 20,77’ye kadar geriliyor.
Turizm Databank’a göre F&B alanında faaliyet gösteren 275.560 girişimde toplam çalışan sayısı 1,14 milyona yaklaşıyor. Bu çalışanların yaklaşık 904 bini sigortalı olarak çalışıyor. Son yıllarda denetimlerin artması ve zincir işletmelerin yaygınlaşması, bu alandaki kayıtdışılığın gerilemesinde etkili faktörler arasında gösteriliyor.
Ortaya çıkan tablo, Türkiye turizminde istihdamın iki ana kolunda farklı yönlere işaret ediyor. Otellerde kayıtdışı istihdam yeniden gündeme gelirken, restoran ve yiyecek-içecek sektöründe daha kayıtlı bir yapıya doğru ilerleme dikkat çekiyor.