Türkiye turizm sektörü, Schengen vizesi randevu krizinin her geçen gün derinleştiğini ve yaz tatili sezonunun yaklaşmasıyla birlikte karaborsa fiyatlarının acil durumlarda 1.000 Euro’yu aştığını açıkladı.
Türkiye Seyahat Acentaları Birliği TÜRSAB, sorunun yalnızca yüksek ret oranlarından kaynaklanmadığını vurguladı. Birliğe göre asıl mesele, başvurucuların sisteme giremeden önce randevu bulamaz hale gelmesidir. TÜRSAB Başkanı Firuz Bağlıkaya, sınırlı sayıda açılan randevu slotlarının sistem açılır açılmaz botlar tarafından ele geçirildiğini ve gerçek başvuru sahiplerinin belge bile sunamadan sürecin dışında kaldığını söyledi.
“Gece yarısı, bayram sabahları, pazar günleri randevular açılıyor” diyen Bağlıkaya, “Ardından bu randevular 300 ile 500 Euro arasında satışa çıkarılıyor, acil durumlarda ise fiyatlar 1.000 Euro’ya kadar ulaşıyor” diye konuştu.
Krizin boyutu, Avrupa Komisyonu‘nun yayımladığı yeni verilerle de teyit edildi. 2025 yılında Schengen vizesi başvuruları 11.934.106’ya ulaşırken genel ret oranı yüzde 14,8 olarak gerçekleşti. Türkiye, 1.268.376 başvuruyla Çin’in ardından en fazla başvuru yapan ikinci ülke konumunda yer aldı. Türk başvurucuların ret oranı yüzde 14,6 oldu; yaklaşık bir milyon vize onaylanırken 183.000’den fazla başvuru reddedildi.
2025 yılında Türkiye’den yapılan Schengen vizesi başvurularına yönelik randevu kapasitesinin yüzde 8 artırıldığı açıklansa da Bağlıkaya, bu artışın ülkeler arasında dengeli dağılmadığını belirtti. İtalya’ya yönelik başvurular yıllık bazda yüzde 32,3 düşerken Fransa’ya olan talep yaklaşık yüzde 6 geriledi.
“Kota artışı beklentisiyle girerken aksine kotaların daha da düşürüldüğünü gördük” diyen Bağlıkaya, “Vatandaşlarımız vize başvurusu yapma fırsatı bile bulamadan sistemin dışında kalıyor” dedi.
İtalya ve Fransa’nın Türk seyahat acentalarının düzenlediği paket turlar açısından kritik öneme sahip olduğunu belirten Bağlıkaya, randevu erişimindeki daralmanın hem sektörü hem de bireysel gezginleri olumsuz etkilediğini vurguladı. Türk vatandaşlarının yurt dışı seyahati 2025’te yıllık yüzde 4,5 artışla 11,9 milyon kişiye ulaşırken yurt dışı harcamaları yüzde 24 artarak 9,6 milyar dolara yükseldi.
Birçok Avrupa büyükelçiliği adına vize ve pasaport yönetimi hizmeti sunan üçüncü taraf kuruluş VFS Global, bot sorununu kabul etti ve kapsamlı önlemler aldığını açıkladı. VFS Global Türkiye ve Azerbaycan Bölge Başkan Yardımcısı Sertan Aslantürk, şirketin sanal klavyeler, IP adresi kısıtlamaları, VPN engelleme ve dijital bekleme odası sistemi gibi çeşitli teknik tedbirler devreye aldığını belirtti.
“Her gün harekete geçiyoruz” diyen Aslantürk, bot müdahalelerinin ardından sanal satış noktası sistemlerinin hayata geçirildiğini, bunu ek doğrulama katmanlarının izlediğini aktardı.
Tüm bu önlemlere karşın aracı şirketler faaliyetlerini sürdürüyor. Bir vize hizmetleri şirketinin genel müdürü Orhan İşçil, özel yayıncı NTV‘ye yaptığı açıklamada piyasanın tamamen denetimsiz olduğunu söyledi. “Kimi acenteler 500 ile 1.000 Euro, hatta 3.000 Euro’ya kadar talep ediyor” diyen İşçil, “Tamamen düzensiz bir piyasa bu. Vatandaşlarımızın sosyal medyada karşılaştıkları reklamlara itibar etmemelerini özellikle rica ediyorum. Pek çok kişi para ödedi, ardından sessizlikle karşılaştı; ne randevu ne de geri ödeme” diye uyardı.
“Premium Lounge” ve “VIP başvuru” gibi etiketlerle pazarlanan aracı hizmetleri yaygınlaşmaya devam ediyor. Bağlıkaya‘ya göre bu işlemler çoğu zaman belgesiz yapılıyor; acenteler randevuları keyfi biçimde iptal edebiliyor ve haksız kazanç sağlıyor.
Vize sürecini yönetici aracı şirketlerin neredeyse tamamının yabancı sermayeli olması ayrı bir güvenlik kaygısı olarak öne çıkıyor. VFS Global‘ın 2021 yılında ABD merkezli özel sermaye şirketi Blackstone tarafından satın alındığı hatırlatılarak hassas kişisel ve finansal verilerin yurt dışına taşınması konusundaki riskler gündeme geldi.
Krizin etkileri turizmin çok ötesine geçti. Akkuyu Nükleer Güç Santrali projesinde görev yapan yabancı uzmanların zamanında Avrupa vizesi alamaması nedeniyle gecikme yaşandığı bildirilirken Roketsan yöneticileri de vizeyle bağlantılı bürokratik engellerin tedarik ve iş süreçlerini sekteye uğrattığını kamuoyuyla paylaştı.
TÜRSAB, yaz sezonu başlamadan önce yapısal randevu açığının giderilmesi için Avrupa konsoloslukları ve Avrupa Komisyonu nezdinde girişim başlatacağını duyurdu.